Đây là thứ gần như ai cũng đồng ý là nên có, và gần như ai cũng hoãn lại.
Nó là gì
- Ghi lại trước mong muốn về chăm sóc y tế
- Dành cho lúc không còn tự nói được
- Giúp người thân biết mình muốn gì
- Giúp bác sĩ có cơ sở
- Là tiếng nói của mình khi mình im lặng
Đây là cách để tiếng nói của mình vẫn còn khi mình không nói được nữa.
Vì sao ai cũng hoãn
- Nghĩ còn sớm
- Ngại nhắc tới chuyện không may
- Sợ người thân buồn
- Không biết bắt đầu từ đâu
- Không thấy gấp
Không thấy gấp là lý do khiến việc này bị hoãn cho tới lúc không kịp nữa.
Vì sao nên làm khi còn khoẻ
- Tình huống có thể xảy ra bất ngờ
- Ở mọi lứa tuổi
- Lúc khoẻ thì suy nghĩ rõ ràng hơn
- Có thời gian bàn với gia đình
- Không bị áp lực của khủng hoảng
Quyết định đưa ra lúc bình tĩnh khác hẳn quyết định đưa ra trong phòng cấp cứu.
Điều gì xảy ra khi không có
- Gia đình phải đoán
- Các thành viên có thể bất đồng
- Quyết định trong lúc hoảng loạn
- Day dứt về sau
- Có khi trái với mong muốn thật
Gánh nặng lớn nhất với người nhà là phải đoán xem người thân mình muốn gì.
Những nội dung thường có
- Mong muốn về các can thiệp duy trì sự sống
- Mong muốn về nơi được chăm sóc
- Điều quan trọng nhất với mình
- Người được chỉ định đại diện
- Những điều mình muốn tránh
Phần nói rõ điều gì quan trọng nhất với mình thường hữu ích hơn danh sách kỹ thuật.
Về việc nói rõ giá trị
- Không thể liệt kê hết mọi tình huống
- Nói rõ điều gì mình coi trọng
- Điều gì mình sợ nhất
- Giúp suy ra trong tình huống chưa lường
- Quan trọng hơn danh sách chi tiết
Không ai liệt kê hết được mọi tình huống nên nói rõ giá trị là cách bao quát hơn.
Những câu hỏi để bắt đầu
- Điều gì làm một ngày đáng sống với mình
- Điều gì mình sợ nhất
- Mình muốn ai quyết thay khi cần
- Mình muốn ở đâu
- Điều gì mình muốn tránh bằng mọi giá
Trả lời năm câu này là đã có phần cốt lõi của một di nguyện.
Về hình thức
- Quy định khác nhau tuỳ nơi
- Tìm hiểu quy định đang áp dụng
- Hỏi bác sĩ hoặc nhân viên công tác xã hội
- Một số nơi có mẫu sẵn
- Ghi rõ ràng vẫn hơn không ghi gì
Ngay cả khi chưa rõ về hình thức pháp lý thì việc ghi lại rõ ràng vẫn có giá trị.
Về việc chọn người đại diện
- Người hiểu mong muốn của mình
- Người đủ bình tĩnh để quyết
- Người sẵn sàng nhận vai trò
- Hỏi ý người đó trước
- Không nhất thiết là người thân nhất
Người phù hợp nhất không phải lúc nào cũng là người thân nhất về huyết thống.
Về việc nói với gia đình
- Văn bản không thay được cuộc trò chuyện
- Nói rõ vì sao mình muốn như vậy
- Hiểu lý do thì dễ tôn trọng hơn
- Cho mọi người cùng biết
- Tránh bất ngờ về sau
Người nhà tôn trọng mong muốn dễ hơn khi họ hiểu lý do đằng sau nó.
Về việc đưa cho bác sĩ
- Đưa bản sao cho bác sĩ điều trị
- Hỏi cách lưu vào hồ sơ
- Nhắc lại khi nhập viện
- Mang theo khi đi khám
- Văn bản trong ngăn kéo không giúp được gì
Một văn bản nằm trong ngăn kéo mà không ai biết thì không giúp được gì.
Về việc lưu giữ
- Bản gốc ở nơi dễ tìm
- Bản sao cho người đại diện
- Bản sao cho bác sĩ
- Người nhà biết chỗ để
- Không cất quá kỹ
Cất quá kỹ khiến không ai tìm được vào đúng lúc cần.
Về việc xem lại định kỳ
- Vài năm một lần
- Khi có thay đổi lớn về sức khoẻ
- Khi hoàn cảnh gia đình thay đổi
- Cập nhật nếu mong muốn đổi
- Báo cho người liên quan biết
Mong muốn thay đổi theo hoàn cảnh là điều hoàn toàn bình thường.
Về nỗi lo bị hiểu nhầm
- Sợ bị hiểu là muốn bỏ cuộc
- Không phải như vậy
- Đây là việc giành lại quyền quyết định
- Cũng là cách giảm gánh nặng cho người thân
- Giải thích rõ với gia đình
Chuẩn bị trước là cách giữ quyền quyết định chứ không phải từ bỏ.
Cách bắt đầu ngay tuần này
- Trả lời năm câu hỏi cơ bản
- Viết ra giấy
- Nói với một người
- Tìm hiểu quy định sau
- Bắt đầu vẫn hơn hoàn hảo
Viết ra một trang giấy còn hơn chờ một văn bản hoàn hảo không bao giờ viết.
Cách nghĩ thực tế
- Đây là việc nên làm khi còn khoẻ
- Nói rõ giá trị quan trọng hơn liệt kê chi tiết
- Văn bản không thay được cuộc trò chuyện
- Đưa bản sao cho người đại diện và bác sĩ
- Xem lại và cập nhật định kỳ
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy tìm hiểu quy định pháp lý đang áp dụng tại nơi mình ở.
Câu hỏi thường gặp
Di nguyện điều trị là gì?
Đây là việc ghi lại trước những mong muốn của mình về chăm sóc y tế trong trường hợp sau này không còn khả năng tự nói ra. Nó giúp người thân và bác sĩ biết bạn muốn gì.
Chỉ người bệnh nặng mới cần phải không?
Không. Tình huống mất khả năng quyết định có thể xảy ra bất ngờ ở mọi lứa tuổi, nên đây là việc nên làm khi còn khoẻ chứ không phải chờ tới khi có bệnh.
Viết rồi có đổi được không?
Được. Mong muốn thay đổi theo hoàn cảnh là điều bình thường. Nên xem lại định kỳ và cập nhật khi có thay đổi lớn trong cuộc sống hoặc sức khoẻ.
Viết ra rồi thì làm gì tiếp?
Quan trọng nhất là nói cho người thân và bác sĩ biết, và đưa bản sao cho người đại diện. Một văn bản không ai biết tới thì không phát huy tác dụng.