Hỗ trợ người vừa mất người thân — nói gì và làm gì

Phần lớn người muốn giúp nhưng sợ nói sai nên cuối cùng không nói gì cả.

Về nỗi sợ nói sai

• Sợ làm họ buồn thêm
• Sợ nói không đúng
• Nên tránh gặp luôn
• Sự vắng mặt còn tổn thương hơn
• Nói vụng còn hơn không nói

Sự im lặng của người quen thường tổn thương hơn một câu nói vụng về.

Những câu đơn giản là đủ

• Tôi rất tiếc
• Tôi nghĩ tới anh chị
• Tôi ở đây
• Không cần câu hay
• Sự có mặt quan trọng hơn lời nói

Không cần tìm một câu nói hay, chỉ cần một câu thật lòng.

Những câu nên tránh

• Đó là số phận
• Rồi sẽ ổn thôi
• Ít nhất thì
• Tôi hiểu cảm giác của anh chị
• Đã đến lúc vượt qua rồi

Những câu bắt đầu bằng ít nhất thì thường khiến người nghe thấy nỗi đau bị gạt đi.

Vì sao các câu đó gây tổn thương

• Cố tìm ý nghĩa cho mất mát
• So sánh với điều tệ hơn
• Thúc giục phải vượt qua
• Khiến họ thấy không được phép đau
• Dù người nói có ý tốt

Người nói gần như luôn có ý tốt nhưng hiệu quả lại ngược lại.

Về việc lắng nghe

• Nghe nhiều hơn nói
• Không cần đưa lời khuyên
• Không vội trấn an
• Để khoảng lặng
• Được nghe đã là hỗ trợ

Được lắng nghe mà không bị khuyên bảo là điều nhiều người cần nhất.

Về việc nhắc tên người đã mất

• Nhiều người sợ nhắc
• Nhưng người nhà thường muốn được nghe
• Họ vốn đã nghĩ tới mỗi ngày
• Nỗi sợ lớn nhất là bị quên lãng
• Kể một kỷ niệm rất có ý nghĩa

Nhiều người sợ nhất là người thân mình bị quên lãng.

Về việc kể kỷ niệm

• Kể một chuyện cụ thể
• Điều mình nhớ về họ
• Điều họ đã làm cho mình
• Thường rất được trân trọng
• Cho gia đình thấy họ có ý nghĩa với người khác

Một kỷ niệm cụ thể cho gia đình thấy người thân mình có ý nghĩa với người khác nữa.

Về việc giúp bằng việc cụ thể

• Nấu một bữa
• Đưa đi đâu đó
• Giúp giấy tờ
• Trông con giúp
• Đề xuất thay vì hỏi cần gì

Đề xuất một việc cụ thể dễ được nhận lời hơn nhiều so với hỏi cần gì.

Về cách đề xuất

• Tôi sẽ mang đồ ăn qua chiều thứ tư
• Thay vì hỏi có cần gì không
• Cho họ cơ hội từ chối
• Nhưng không bắt họ phải nghĩ
• Dễ nhận lời hơn

Người đang đau buồn thường không đủ sức để nghĩ ra mình cần gì.

Về việc có mặt mà không nói

• Ngồi cùng trong yên lặng
• Không cần lấp khoảng trống
• Không cần giải quyết gì
• Đôi khi là điều giá trị nhất
• Nhiều người không biết điều này

Ngồi cùng trong yên lặng đôi khi là điều có giá trị nhất.

Về việc giữ liên lạc lâu dài

• Quan tâm thường đổ dồn vài tuần đầu
• Rồi thưa dần
• Giai đoạn khó nhất lại đến sau
• Nhắn tin sau vài tháng rất có giá trị
• Đặt nhắc nhở nếu sợ quên

Một tin nhắn sau ba tháng có giá trị hơn nhiều người nghĩ.

Về những ngày đặc biệt

• Ngày giỗ và ngày lễ
• Sinh nhật người đã mất
• Nhắn một câu vào những ngày đó
• Cho thấy mình vẫn nhớ
• Rất có ý nghĩa

Nhắn một câu vào ngày giỗ cho thấy mình vẫn nhớ tới người đã mất.

Về việc không thúc giục

• Không hỏi bao giờ thì ổn
• Không nói đã lâu rồi
• Không so với người khác
• Mỗi người có nhịp riêng
• Kiên nhẫn

Nhắc rằng đã lâu rồi là cách nhanh nhất khiến người ta thôi chia sẻ.

Về việc chấp nhận bị từ chối

• Có khi họ không muốn gặp
• Không nhận vào mình
• Nói rằng mình vẫn ở đây
• Thử lại sau
• Giữ cửa mở

Bị từ chối một lần không có nghĩa là họ không cần mình.

Khi thấy họ cần hỗ trợ chuyên môn

• Nói nhẹ nhàng
• Không phán xét
• Đề nghị đi cùng
• Đưa thông tin cụ thể
• Không ép

Đề nghị đi cùng thường hiệu quả hơn là chỉ đưa lời khuyên.

Cách nghĩ thực tế

• Nói vụng còn hơn không nói gì
• Tránh những câu bắt đầu bằng ít nhất thì
• Nhắc tên và kể kỷ niệm về người đã mất
• Đề xuất việc cụ thể thay vì hỏi cần gì
• Giữ liên lạc sau khi mọi người đã thưa dần

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy khuyến khích tìm hỗ trợ chuyên môn khi cần.

Câu hỏi thường gặp