Mỗi người có một định nghĩa riêng về điều gì làm cho một ngày đáng sống.
Vì sao điều này quan trọng
- Cùng tình trạng có nhiều hướng xử lý
- Mỗi hướng có đánh đổi khác nhau
- Bác sĩ cần biết điều gì quan trọng với mình
- Không nói thì phải đoán
- Đoán sai dẫn tới lựa chọn không phù hợp
Không nói ra thì bác sĩ và gia đình phải đoán xem mình coi trọng điều gì.
Chất lượng sống với từng người
- Với người này là tự đi lại được
- Với người kia là tỉnh táo để trò chuyện
- Với người khác là không đau
- Với người khác nữa là ở nhà
- Không có định nghĩa chung
Điều quan trọng nhất với mình có thể hoàn toàn khác với người bên cạnh.
Những câu hỏi tự đặt
- Điều gì làm một ngày đáng sống với mình
- Điều gì mình sợ nhất
- Mình sẵn sàng đánh đổi gì
- Điều gì mình muốn tránh bằng mọi giá
- Ai mình muốn ở bên
Trả lời được những câu này giúp mọi quyết định sau đó rõ ràng hơn.
Về sự đánh đổi
- Điều trị mạnh hơn có thể kéo dài thời gian
- Nhưng cũng có tác dụng phụ
- Có người chọn thời gian
- Có người chọn sự dễ chịu
- Không có lựa chọn nào sai
Không có lựa chọn nào đúng cho tất cả mọi người trong chuyện này.
Cách nói với bác sĩ
- Nói rõ điều gì quan trọng nhất
- Hỏi mỗi lựa chọn ảnh hưởng điều đó thế nào
- Hỏi về tác dụng phụ cụ thể
- Hỏi về khả năng sinh hoạt
- Không ngại nói mong muốn của mình
Hỏi lựa chọn này ảnh hưởng thế nào tới điều mình coi trọng là câu hỏi hữu ích nhất.
Những câu hỏi nên đặt cho bác sĩ
- Lựa chọn này nhằm mục tiêu gì
- Khả năng đạt được là bao nhiêu
- Tác dụng phụ thường gặp là gì
- Nếu không làm thì điều gì xảy ra
- Có lựa chọn nào khác không
Hỏi điều gì xảy ra nếu không làm cũng quan trọng như hỏi về lựa chọn được đề xuất.
Về việc hỏi tiên lượng
- Có người muốn biết có người không
- Cả hai đều bình thường
- Nói rõ mình muốn biết tới đâu
- Có thể hỏi theo khoảng thời gian
- Bác sĩ chỉ đưa ra ước lượng
Nói rõ mình muốn biết tới mức nào giúp bác sĩ trao đổi phù hợp.
Về sự không chắc chắn
- Tiên lượng là ước lượng
- Không phải con số chính xác
- Có người vượt xa ước lượng
- Có người ngắn hơn
- Dùng để lên kế hoạch chứ không phải đếm ngược
Con số tiên lượng là để giúp lên kế hoạch chứ không phải để đếm ngược.
Về quyền tự chủ
- Người bệnh có quyền quyết định
- Có quyền từ chối một lựa chọn
- Có quyền hỏi ý kiến thứ hai
- Có quyền thay đổi quyết định
- Cần được thông tin đầy đủ để quyết
Quyết định đúng nghĩa đòi hỏi được cung cấp thông tin đầy đủ trước.
Khi gia đình có ý kiến khác
- Xuất phát từ lo lắng và thương yêu
- Cần được nghe
- Nhưng quyết định là của người bệnh
- Cuộc họp gia đình giúp được
- Có người trung gian nếu cần
Ý kiến khác nhau trong gia đình gần như luôn xuất phát từ thương yêu.
Khi người bệnh muốn giấu gia đình
- Hoặc gia đình muốn giấu người bệnh
- Là tình huống hay gặp
- Xuất phát từ ý muốn bảo vệ
- Thường làm cả hai bên cô đơn hơn
- Nhân viên y tế có thể hỗ trợ
Giấu nhau thường khiến cả hai bên cùng chịu đựng một mình.
Về việc ghi lại mong muốn
- Nói miệng dễ bị nhớ khác nhau
- Ghi ra giấy rõ ràng hơn
- Chia sẻ với gia đình và bác sĩ
- Xem lại định kỳ
- Là việc nên làm sớm
Ghi ra giấy tránh được việc mỗi người nhớ một kiểu.
Về việc thay đổi mong muốn
- Là điều bình thường
- Hoàn cảnh thay đổi thì mong muốn đổi
- Nói lại khi có thay đổi
- Cập nhật giấy tờ nếu có
- Không phải là mâu thuẫn
Thay đổi mong muốn khi hoàn cảnh đổi là điều hoàn toàn bình thường.
Về những việc muốn hoàn thành
- Gặp một người
- Nói một điều chưa nói
- Sắp xếp một việc
- Đi một nơi
- Nói ra để người khác giúp thực hiện
Nhiều mong muốn thực hiện được nếu nói ra sớm.
Cách nghĩ thực tế
- Chất lượng sống khác nhau với từng người
- Nói rõ điều gì quan trọng nhất với mình
- Hỏi điều gì xảy ra nếu không làm
- Tiên lượng là ước lượng chứ không phải con số chính xác
- Ghi lại mong muốn và cập nhật khi thay đổi
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cần nói rõ mục tiêu điều trị?
Vì cùng một tình trạng có thể có nhiều hướng xử lý với những đánh đổi khác nhau. Bác sĩ chỉ chọn được hướng phù hợp khi biết điều gì quan trọng nhất với người bệnh.
Chất lượng sống nghĩa là gì?
Nó khác nhau với từng người — với người này là tự đi lại được, với người kia là tỉnh táo để trò chuyện, với người khác nữa là không đau. Không có định nghĩa chung.
Nói ra mong muốn có làm bác sĩ bớt cố gắng không?
Không. Nó giúp bác sĩ chọn hướng phù hợp hơn với điều bạn coi trọng, chứ không làm giảm nỗ lực điều trị.
Mong muốn có thể thay đổi không?
Có, và đó là điều bình thường. Điều quan trọng là nói lại khi mong muốn thay đổi, chứ không phải giữ nguyên một quyết định từ trước.