Hiến khi còn sống — cân nhắc cho người hiến

Người hiến khi còn sống cũng cần được chăm sóc và tư vấn như một người bệnh thật sự.

Nguyên tắc cốt lõi

• An toàn của người hiến là ưu tiên
• Không chỉ tập trung vào người nhận
• Người hiến là một người khoẻ mạnh
• Chịu rủi ro mà không có lợi ích y tế trực tiếp
• Cần được bảo vệ đặc biệt

Người hiến là người khoẻ mạnh chấp nhận rủi ro mà không có lợi ích y tế cho chính mình.

Về quá trình đánh giá

• Đánh giá sức khoẻ thể chất
• Đánh giá tâm lý
• Thường kéo dài
• Nhiều bước và nhiều xét nghiệm
• Mục tiêu là bảo vệ người hiến

Quá trình đánh giá dài không phải để làm khó mà để bảo vệ người hiến.

Về đánh giá tâm lý

• Xem quyết định có tự nguyện không
• Xem có áp lực nào không
• Xem người hiến hiểu rõ chưa
• Không phải để nghi ngờ
• Là phần bắt buộc

Đánh giá tâm lý là cơ hội để nói ra những băn khoăn mà mình ngại nói với gia đình.

Về quyền từ chối bất cứ lúc nào

• Có thể đổi ý ở bất cứ giai đoạn nào
• Không cần giải thích
• Đội ngũ y tế có trách nhiệm bảo vệ quyền này
• Kể cả khi đã đánh giá xong
• Là quyền cơ bản

Đội ngũ y tế có trách nhiệm bảo vệ quyền đổi ý của người hiến.

Về áp lực từ gia đình

• Là tình huống rất thường gặp
• Có khi công khai có khi ngầm
• Nói với đội ngũ y tế nếu cảm thấy bị ép
• Họ có cách hỗ trợ
• Không phải tự chịu một mình

Nếu cảm thấy bị ép thì nói riêng với đội ngũ y tế là điều nên làm.

Về việc được tư vấn trung thực

• Cần biết rủi ro ngắn hạn
• Cần biết ảnh hưởng lâu dài
• Cần biết khả năng thành công cho người nhận
• Hỏi tới khi hiểu rõ
• Quyết định không đủ thông tin thì không có ý nghĩa

Hiểu rõ cả phần rủi ro lâu dài là điều kiện để quyết định có ý nghĩa.

Những câu nên hỏi

• Rủi ro ngắn hạn là gì
• Ảnh hưởng lâu dài ra sao
• Thời gian hồi phục bao lâu
• Cần theo dõi những gì về sau
• Nếu tôi đổi ý thì sao

Hỏi thẳng chuyện gì xảy ra nếu mình đổi ý là câu hỏi hợp lý và nên hỏi.

Về ảnh hưởng tới công việc

• Cần nghỉ một thời gian
• Hỏi rõ bao lâu
• Sắp xếp với nơi làm việc
• Cân nhắc phần thu nhập
• Hỏi về hỗ trợ nếu có

Phần thu nhập bị mất trong thời gian nghỉ là điều cần được tính tới.

Về giai đoạn hồi phục

• Cần thời gian như mọi cuộc phẫu thuật
• Có thể lâu hơn dự kiến
• Cần người hỗ trợ giai đoạn đầu
• Không cố quay lại quá sớm
• Sắp xếp trước

Sắp xếp người hỗ trợ cho giai đoạn đầu là việc nên làm trước khi phẫu thuật.

Về theo dõi lâu dài

• Khám theo lịch được hẹn
• Theo dõi chức năng cơ quan còn lại
• Giữ lối sống phù hợp
• Hỏi rõ kế hoạch theo dõi
• Đừng bỏ lịch khám

Hỏi rõ kế hoạch theo dõi dài hạn trước khi quyết định là điều quan trọng.

Về sức khoẻ tinh thần sau đó

• Có thể có nhiều cảm xúc lẫn lộn
• Nhất là khi kết quả không như mong đợi
• Là phản ứng bình thường
• Có hỗ trợ tâm lý
• Nói ra thay vì tự chịu

Cảm xúc lẫn lộn sau khi hiến là điều bình thường và nên được nói ra.

Khi kết quả không như mong đợi

• Có thể xảy ra dù mọi thứ đã đúng
• Không phải lỗi của người hiến
• Cảm giác day dứt là tự nhiên
• Cần được hỗ trợ
• Nói với đội ngũ y tế

Kết quả không như mong đợi không phải là lỗi của người hiến.

Về quan hệ với người nhận

• Có thể thay đổi sau đó
• Cả theo hướng tốt lẫn phức tạp
• Kỳ vọng ở cả hai phía
• Nên bàn trước nếu được
• Không ai lường hết được

Quan hệ giữa người hiến và người nhận có thể thay đổi theo những cách không ai lường trước.

Về việc nói ra băn khoăn

• Băn khoăn là bình thường
• Không có nghĩa là mình ích kỷ
• Nói với đội ngũ y tế
• Họ đã gặp nhiều trường hợp
• Được hỗ trợ để quyết định

Có băn khoăn không có nghĩa là mình thiếu tình cảm với người thân.

Về việc quyết định không hiến

• Là quyết định hoàn toàn hợp lệ
• Không cần giải thích với ai
• Đội ngũ y tế hỗ trợ giữ kín lý do nếu cần
• Không ai được phán xét
• Là quyền của mình

Đội ngũ y tế có thể hỗ trợ đưa ra lý do y tế để bảo vệ người hiến khi cần.

Cách nghĩ thực tế

• An toàn của người hiến là ưu tiên
• Có quyền đổi ý ở bất cứ giai đoạn nào
• Nói với đội ngũ y tế nếu cảm thấy bị ép
• Hỏi rõ ảnh hưởng lâu dài và kế hoạch theo dõi
• Quyết định không hiến cũng hoàn toàn hợp lệ

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy trao đổi kỹ với đội ngũ y tế trước khi quyết định.

Câu hỏi thường gặp