Khi không có di nguyện — gia đình nên làm gì

Phần lớn gia đình rơi vào tình huống này, và vẫn có cách để quyết định đỡ nặng nề hơn.

Điều cần nói rõ trước

• Đây là tình huống rất phổ biến
• Không phải lỗi của ai
• Vẫn có cách tiếp cận
• Không ai phải tự xoay một mình
• Có người hỗ trợ

Phần lớn gia đình đều rơi vào tình huống này chứ không phải thiểu số.

Nguyên tắc cốt lõi

• Không hỏi mình muốn gì
• Hỏi người bệnh sẽ muốn gì
• Đây là sự khác biệt quan trọng nhất
• Thay đổi hẳn cách bàn bạc
• Cũng giảm day dứt về sau

Chuyển câu hỏi từ mình muốn gì sang họ sẽ muốn gì thay đổi toàn bộ cuộc bàn bạc.

Những nguồn để suy ra

• Những gì họ từng nói
• Phản ứng với trường hợp người quen
• Giá trị sống của họ
• Niềm tin tín ngưỡng nếu có
• Cách họ từng ra quyết định

Những câu nói tưởng như vu vơ về trường hợp người khác thường rất có giá trị.

Cách gom thông tin

• Hỏi từng người trong nhà
• Ai đã nghe họ nói gì
• Kể cả những câu nói thoáng qua
• Ghi lại
• Ghép thành bức tranh

Ghép các mảnh nhỏ từ nhiều người thường cho bức tranh khá rõ.

Về cuộc họp gia đình

• Có nhân viên y tế tham dự
• Mọi người cùng nghe một thông tin
• Bác sĩ giải thích tình hình
• Bàn dựa trên thông tin chung
• Có thể đề nghị tổ chức

Gia đình hoàn toàn có thể đề nghị một cuộc họp chính thức.

Khi các thành viên bất đồng

• Thường do lo lắng và thương yêu
• Cũng do thông tin khác nhau
• Đưa mọi người về cùng thông tin
• Quay lại câu hỏi người bệnh sẽ muốn gì
• Không phải cuộc tranh luận thắng thua

Bất đồng thường giảm hẳn khi mọi người cùng nghe một lời giải thích.

Về người ở xa

• Thường có ý kiến khác
• Không chứng kiến diễn biến hằng ngày
• Cập nhật thông tin đầy đủ cho họ
• Cho họ nghe bác sĩ giải thích
• Giảm bất đồng đáng kể

Người ở xa thường có hình dung khác vì không chứng kiến diễn biến hằng ngày.

Những câu nên hỏi bác sĩ

• Tình hình hiện tại thế nào
• Các lựa chọn là gì
• Mỗi lựa chọn dẫn tới đâu
• Nếu là người nhà của bác sĩ thì bác sĩ nghĩ sao
• Có thể thử có thời hạn không

Hỏi bác sĩ sẽ nghĩ thế nào nếu đó là người nhà của họ thường mở ra một câu trả lời thẳng thắn hơn.

Về việc thử có thời hạn

• Thử một can thiệp trong khoảng thời gian
• Đánh giá lại sau đó
• Nếu không đạt mục tiêu thì xem lại
• Giảm áp lực quyết dứt khoát ngay
• Hỏi về khả năng này

Thử có thời hạn rồi đánh giá lại giảm áp lực phải quyết dứt khoát ngay.

Về việc phân vai trong gia đình

• Một người liên lạc chính với bác sĩ
• Một người cập nhật cho cả nhà
• Tránh mỗi người hỏi một kiểu
• Thông tin nhất quán
• Giảm hiểu nhầm

Mỗi người hỏi bác sĩ một kiểu rồi kể lại khác nhau là nguồn hiểu nhầm lớn.

Về cảm giác day dứt

• Gần như ai cũng có
• Cảm giác mình đang quyết thay
• Nhớ rằng mình đang cố làm điều họ sẽ muốn
• Không phải chọn thay họ
• Nói ra với ai đó

Mình không chọn thay người thân mà đang cố làm điều họ sẽ chọn.

Về việc tự trách

• Nghĩ giá như biết sớm hơn
• Nghĩ giá như đã hỏi
• Là phản ứng tự nhiên
• Không giúp gì cho quyết định hiện tại
• Tập trung vào điều làm được bây giờ

Tự trách về quá khứ không giúp gì cho quyết định phải đưa ra hôm nay.

Khi cần hỗ trợ thêm

• Nhóm chăm sóc giảm nhẹ
• Nhân viên công tác xã hội
• Tổ tư vấn đạo đức y khoa ở một số nơi
• Chuyên gia tâm lý
• Hỏi về các hỗ trợ sẵn có

Một số cơ sở có tổ tư vấn riêng cho những trường hợp khó quyết.

Bài học cho chính mình

• Trải qua rồi thì hiểu vì sao nên chuẩn bị
• Viết di nguyện của chính mình
• Nói với con cháu
• Đừng để thế hệ sau lặp lại
• Là điều làm được ngay

Rất nhiều người viết di nguyện của mình sau khi đã trải qua tình huống này với cha mẹ.

Cách nghĩ thực tế

• Hỏi người bệnh sẽ muốn gì chứ không phải mình muốn gì
• Gom lại mọi điều họ từng nói
• Đưa cả gia đình về cùng một thông tin
• Hỏi về khả năng thử có thời hạn
• Cử một người liên lạc chính

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy nhờ đội ngũ y tế hỗ trợ khi cần quyết định khó.

Câu hỏi thường gặp