Kiểm soát đau là một phần của điều trị, không phải thứ xin thêm

Nhiều người chịu đau vì nghĩ đó là điều phải chấp nhận hoặc ngại làm phiền bác sĩ.

Những lý do người bệnh không báo đau

• Nghĩ đau là đương nhiên
• Ngại làm phiền
• Sợ bị coi là yếu đuối
• Sợ phải dùng thuốc mạnh
• Sợ bác sĩ nghĩ bệnh nặng hơn

Không báo đau là lý do phổ biến nhất khiến cơn đau không được xử lý.

Vì sao kiểm soát đau quan trọng

• Ảnh hưởng giấc ngủ
• Ảnh hưởng ăn uống
• Ảnh hưởng tâm trạng
• Ảnh hưởng khả năng tiếp tục điều trị
• Ảnh hưởng quan hệ với người thân

Cơn đau không kiểm soát được chi phối gần như mọi mặt của một ngày.

Vì sao xử lý sớm dễ hơn

• Đau kéo dài trở nên khó kiểm soát hơn
• Hệ thần kinh thay đổi theo thời gian
• Cần liều cao hơn khi để muộn
• Xử lý sớm thì đơn giản hơn
• Đừng đợi tới khi không chịu nổi

Đợi tới lúc không chịu nổi mới báo khiến việc kiểm soát khó hơn nhiều.

Về thang điểm đau

• Thường dùng thang từ không tới mười
• Là cách chung để trao đổi
• Không cần chính xác tuyệt đối
• Dùng nhất quán một thang
• Giúp theo dõi thay đổi

Thang điểm dùng để so sánh theo thời gian chứ không phải để chấm điểm chính xác.

Mô tả vị trí và tính chất

• Đau ở đâu
• Có lan đi đâu không
• Đau âm ỉ hay nhói
• Đau bỏng rát hay như điện giật
• Tính chất giúp định hướng cách xử lý

Đau bỏng rát và đau âm ỉ thường cần hướng xử lý khác nhau.

Mô tả thời điểm

• Xuất hiện khi nào
• Kéo dài bao lâu
• Có theo chu kỳ không
• Nặng hơn về đêm không
• Liên quan tới hoạt động nào

Đau nặng hơn vào ban đêm là thông tin quan trọng cần nói rõ.

Mô tả điều làm nặng và đỡ

• Tư thế nào đỡ hơn
• Hoạt động nào làm nặng hơn
• Thuốc hiện tại giúp được bao lâu
• Chườm nóng hay lạnh có giúp không
• Thông tin này rất hữu ích

Điều gì làm cơn đau đỡ hơn cũng có giá trị chẩn đoán như điều làm nó nặng hơn.

Về ảnh hưởng tới sinh hoạt

• Có ngủ được không
• Có đi lại được không
• Có ăn được không
• Có làm được việc mình muốn không
• Đây là thước đo quan trọng nhất

Mức độ ảnh hưởng tới sinh hoạt nói lên nhiều hơn một con số trên thang điểm.

Về nhật ký đau

• Ghi vài ngày trước khi khám
• Ghi mức độ theo giờ
• Ghi khi nào uống thuốc
• Ghi thuốc giúp được bao lâu
• Rất hữu ích để điều chỉnh

Một nhật ký vài ngày giúp bác sĩ điều chỉnh chính xác hơn nhiều.

Về mục tiêu kiểm soát

• Không phải luôn là hết đau hoàn toàn
• Mà là mức chấp nhận được
• Đủ để ngủ và sinh hoạt
• Bàn mục tiêu cụ thể với bác sĩ
• Mục tiêu khác nhau theo từng người

Bàn rõ mục tiêu giúp cả hai bên biết khi nào đã đạt được.

Về đau đột xuất

• Cơn đau bùng lên giữa các liều
• Rất thường gặp
• Cần được xử lý riêng
• Báo cho bác sĩ biết tần suất
• Có hướng xử lý cho tình huống này

Cơn đau bùng lên giữa các liều là tình huống riêng cần được nói tới.

Về việc điều chỉnh nhiều lần

• Hiếm khi đúng ngay lần đầu
• Cần vài lần chỉnh
• Báo lại sau mỗi lần
• Không nản nếu chưa ổn ngay
• Là quá trình bình thường

Việc tìm được cách phù hợp thường cần vài lần điều chỉnh.

Về người không nói được

• Người lú lẫn hoặc yếu nhiều
• Quan sát biểu hiện nhăn mặt
• Quan sát bồn chồn
• Quan sát thay đổi khi di chuyển
• Người nhà là nguồn thông tin quan trọng

Với người không nói được thì quan sát của người nhà là thông tin chính.

Về biện pháp không dùng thuốc

• Tư thế thoải mái
• Chườm ấm hoặc mát tuỳ trường hợp
• Xoa bóp nhẹ nếu phù hợp
• Kỹ thuật thư giãn
• Bổ sung chứ không thay thế

Các biện pháp này bổ sung cho thuốc chứ không thay thế được.

Khi đau không được kiểm soát

• Báo lại rõ ràng
• Đề nghị được tư vấn chuyên khoa
• Hỏi về chăm sóc giảm nhẹ
• Không chấp nhận chịu đựng
• Là quyền của người bệnh

Đau không kiểm soát được sau nhiều lần điều chỉnh là lý do đề nghị tư vấn chuyên khoa.

Cách nghĩ thực tế

• Kiểm soát đau là phần chính của điều trị
• Không báo thì không được xử lý
• Xử lý sớm dễ hơn xử lý muộn
• Mô tả cụ thể giúp điều chỉnh chính xác
• Mức độ ảnh hưởng sinh hoạt là thước đo quan trọng nhất

Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi thay đổi về thuốc hãy hỏi bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp