Nỗi sợ nghiện thuốc giảm đau — đặt vào đúng chỗ

Nỗi sợ này khiến rất nhiều người chịu đau không cần thiết.

Ba khái niệm hay bị gộp làm một

• Dung nạp
• Phụ thuộc thể chất
• Nghiện
• Ba thứ khác nhau
• Gộp lại gây hiểu nhầm lớn

Ba khái niệm này rất khác nhau nhưng thường được dùng lẫn lộn.

Dung nạp là gì

• Cơ thể quen dần với thuốc
• Cần điều chỉnh để giữ hiệu quả
• Là hiện tượng sinh lý
• Không phải nghiện
• Bác sĩ tính tới điều này

Dung nạp là phản ứng sinh lý bình thường mà bác sĩ đã tính tới.

Phụ thuộc thể chất là gì

• Cơ thể quen với sự có mặt của thuốc
• Ngừng đột ngột gây triệu chứng khó chịu
• Là phản ứng sinh lý bình thường
• Xử lý bằng cách giảm dần
• Không phải nghiện

Phụ thuộc thể chất xảy ra với nhiều loại thuốc khác nữa chứ không riêng thuốc giảm đau.

Nghiện là gì

• Liên quan tới hành vi tìm kiếm thuốc
• Mất kiểm soát việc dùng
• Tiếp tục dùng dù gây hại
• Khác hẳn hai khái niệm trên
• Là tình trạng cần điều trị riêng

Nghiện được định nghĩa bằng hành vi chứ không bằng việc cơ thể quen với thuốc.

Về nguy cơ ở người đang đau do bệnh

• Thấp hơn nhiều so với lo ngại phổ biến
• Khi dùng đúng chỉ định
• Khi được theo dõi
• Vẫn cần đánh giá từng trường hợp
• Bác sĩ cân nhắc yếu tố nguy cơ

Người dùng thuốc để kiểm soát đau do bệnh có bối cảnh khác hẳn với việc dùng không có chỉ định.

Về việc cần điều chỉnh liều

• Thường do bệnh tiến triển
• Không phải do nghiện
• Là điều bác sĩ dự liệu
• Trao đổi thay vì tự chỉnh
• Không tự tăng cũng không tự giảm

Cần liều khác đi thường phản ánh thay đổi của bệnh chứ không phải của người bệnh.

Ai cần theo dõi chặt hơn

• Người có tiền sử lệ thuộc chất
• Người có rối loạn tâm thần đi kèm
• Nói rõ tiền sử với bác sĩ
• Không phải để bị từ chối điều trị
• Mà để được theo dõi phù hợp

Nói rõ tiền sử giúp được theo dõi phù hợp chứ không phải để bị từ chối.

Nguyên tắc dùng thuốc tại nhà

• Đúng liều đúng giờ được dặn
• Không tự tăng liều
• Không bỏ liều rồi uống bù gấp đôi
• Ghi lại giờ uống
• Hỏi khi không chắc

Ghi lại giờ uống tránh được cả việc quên lẫn việc uống hai lần.

Về việc uống đúng giờ

• Nhiều loại cần uống đều đặn
• Không đợi đau mới uống
• Giữ mức ổn định dễ kiểm soát hơn
• Đau bùng lên rồi mới uống thì khó hơn
• Hỏi bác sĩ về cách dùng cụ thể

Với thuốc dùng theo lịch thì đợi đau mới uống làm việc kiểm soát khó hơn.

Về kết hợp với rượu

• Không kết hợp
• Có thể gây ức chế hô hấp
• Là tổ hợp nguy hiểm
• Nói rõ nếu có thói quen uống
• Đây là điều tuyệt đối tránh

Kết hợp thuốc giảm đau mạnh với rượu là điều tuyệt đối phải tránh.

Về tác dụng phụ thường gặp

• Táo bón rất phổ biến
• Buồn nôn giai đoạn đầu
• Buồn ngủ
• Phần lớn xử lý được
• Báo để được điều chỉnh

Táo bón nên được dự phòng từ đầu chứ không đợi xảy ra rồi mới xử lý.

Dấu hiệu cần báo ngay

• Thở chậm hoặc nông bất thường
• Khó đánh thức
• Lú lẫn nhiều
• Nôn không kiểm soát
• Dị ứng

Thở chậm bất thường hoặc khó đánh thức là dấu hiệu cần liên hệ ngay.

Về bảo quản tại nhà

• Để xa tầm trẻ em
• Nơi khoá được nếu có thể
• Không chia sẻ với người khác
• Giữ trong bao bì gốc
• Hỏi cách xử lý thuốc thừa

Không bao giờ chia thuốc giảm đau mạnh của mình cho người khác.

Về việc ngừng thuốc

• Không ngừng đột ngột khi đã dùng lâu
• Giảm dần theo hướng dẫn
• Bác sĩ có kế hoạch giảm
• Triệu chứng khi ngừng là xử lý được
• Nói trước nếu muốn giảm

Muốn giảm thuốc là mong muốn hợp lý và nên được nói ra để có kế hoạch.

Về việc nói rõ nỗi lo

• Lo về nghiện là chuyện thường gặp
• Nói với bác sĩ
• Được giải thích thì bớt lo
• Không tự giảm liều vì sợ
• Tự giảm dẫn tới chịu đau không cần thiết

Tự giảm liều vì sợ nghiện là lý do phổ biến khiến người bệnh chịu đau không cần thiết.

Cách nghĩ thực tế

• Dung nạp và phụ thuộc thể chất không phải là nghiện
• Cần điều chỉnh liều thường do bệnh tiến triển
• Dùng đúng liều đúng giờ và không tự chỉnh
• Không kết hợp với rượu
• Nói nỗi lo với bác sĩ thay vì tự giảm liều

Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi quyết định về thuốc hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.

Câu hỏi thường gặp