Đau ở người cao tuổi — vì sao hay bị bỏ sót

Người cao tuổi thường ít than đau hơn, và điều đó không có nghĩa là họ ít đau hơn.

Vì sao hay bị bỏ sót

• Coi đau là chuyện đương nhiên của tuổi già
• Ngại làm phiền con cháu
• Sợ phải đi viện
• Khó diễn đạt
• Người xung quanh cũng cho là bình thường

Quan niệm rằng già thì phải đau khiến rất nhiều cơn đau không được xử lý.

Đau không phải là một phần tất yếu của tuổi già

• Nhiều nguyên nhân xử lý được
• Không nên chấp nhận chịu đựng
• Ảnh hưởng chất lượng sống nhiều
• Cũng ảnh hưởng chức năng
• Đáng được đánh giá

Phần lớn cơn đau ở người cao tuổi đều có nguyên nhân đáng được tìm.

Cách hỏi cho hiệu quả

• Không hỏi chung có đau không
• Hỏi có chỗ nào khó chịu không
• Hỏi có việc gì không làm được nữa không
• Hỏi về giấc ngủ
• Một số người không dùng từ đau

Nhiều người trả lời không đau nhưng lại nói có chỗ khó chịu.

Về người sa sút trí tuệ

• Không diễn đạt được bằng lời
• Cần dựa vào quan sát
• Thay đổi hành vi là dấu hiệu chính
• Dễ bị quy cho bệnh nền
• Cần được đánh giá cụ thể

Thay đổi hành vi đột ngột thường là cách duy nhất cơn đau được thể hiện.

Dấu hiệu quan sát được

• Nhăn mặt hoặc rên
• Bồn chồn không yên
• Không cho chạm vào một vùng
• Thay đổi khi di chuyển
• Bỏ ăn hoặc mất ngủ

Phản ứng khi được di chuyển hoặc thay quần áo thường bộc lộ rõ nhất.

Về thay đổi hành vi

• Kích động mới xuất hiện
• Thu mình lại
• Không muốn tham gia hoạt động
• Đảo lộn giấc ngủ
• Nên nghĩ tới đau trước khi kết luận khác

Kích động mới xuất hiện ở người sa sút trí tuệ nên được xem xét khả năng có đau.

Về người chăm sóc

• Là người nhận ra thay đổi đầu tiên
• Biết điều gì là bình thường với người đó
• Ghi lại thay đổi
• Báo cho nhân viên y tế
• Quan sát của họ rất có giá trị

Người chăm sóc hằng ngày biết rõ nhất điều gì là bất thường với người bệnh.

Những nguyên nhân thường gặp

• Bệnh khớp
• Đau lưng
• Đau sau chấn thương cũ
• Đau thần kinh
• Táo bón và các vấn đề khác gây khó chịu

Táo bón là nguyên nhân gây khó chịu hay bị bỏ qua nhất.

Về việc dùng thuốc

• Nhạy hơn với tác dụng phụ
• Chức năng gan thận thay đổi theo tuổi
• Thường dùng nhiều thuốc cùng lúc
• Nguy cơ tương tác cao
• Cần bác sĩ chỉ định và theo dõi sát

Người cao tuổi thường dùng nhiều thuốc nên nguy cơ tương tác cao hơn hẳn.

Về việc rà soát danh sách thuốc

• Mang đủ danh sách đi khám
• Kể cả thuốc mua không đơn
• Kể cả thực phẩm bổ sung
• Hỏi có thuốc nào bỏ được không
• Rà soát định kỳ

Hỏi xem có thuốc nào không còn cần thiết là câu hỏi đáng đặt định kỳ.

Về tác dụng phụ cần theo dõi

• Buồn ngủ quá mức
• Lú lẫn
• Táo bón
• Chóng mặt khi đứng dậy
• Đều làm tăng nguy cơ té ngã

Chóng mặt khi đứng dậy là tác dụng phụ trực tiếp dẫn tới té ngã.

Về liên hệ với té ngã

• Đau làm thay đổi dáng đi
• Giảm vận động làm cơ yếu
• Thăng bằng kém hơn
• Kiểm soát đau cũng là phòng ngã
• Hai vấn đề liên quan nhau

Kiểm soát đau tốt cũng là một biện pháp phòng té ngã.

Về biện pháp không dùng thuốc

• Vận động vừa sức
• Chườm ấm nếu phù hợp
• Ghế và giường hỗ trợ tốt
• Dụng cụ hỗ trợ đi lại
• Vật lý trị liệu

Một chiếc ghế phù hợp đôi khi giải quyết được nhiều hơn người ta nghĩ.

Về việc giữ vận động

• Nằm nhiều làm cơ yếu nhanh
• Đau tăng khi cơ yếu
• Vận động vừa sức mỗi ngày
• Theo hướng dẫn chuyên môn
• Kể cả khi đang đau

Nằm nhiều vì đau thường làm cơn đau nặng hơn về sau.

Khi nào cần đánh giá lại

• Đau mới xuất hiện
• Đau thay đổi tính chất
• Đau sau té ngã
• Kèm sốt hoặc sụt cân
• Thay đổi hành vi đột ngột

Đau sau một cú ngã luôn cần được kiểm tra dù có vẻ nhẹ.

Cách nghĩ thực tế

• Đau không phải phần tất yếu của tuổi già
• Hỏi về sự khó chịu thay vì chỉ hỏi có đau không
• Thay đổi hành vi có thể là dấu hiệu đau
• Nguy cơ tương tác thuốc cao hơn ở nhóm này
• Kiểm soát đau cũng là phòng té ngã

Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi quyết định về thuốc hãy hỏi bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp