Khi cả nhà bất đồng về việc nói thật với người bệnh

Đây là một trong những tình huống gây chia rẽ nhất, và cả hai phía đều có lý do.

Lý do của phía muốn giấu

• Sợ người bệnh suy sụp
• Sợ mất hy vọng
• Sợ không chịu điều trị nữa
• Muốn giữ những ngày yên ổn
• Động cơ là bảo vệ

Người muốn giấu gần như luôn xuất phát từ mong muốn bảo vệ.

Lý do của phía muốn nói

• Người bệnh có quyền biết
• Cần biết để quyết định
• Cần biết để sắp xếp
• Giấu thì họ chịu đựng một mình
• Cũng là tôn trọng

Biết sự thật cho phép người bệnh sắp xếp những điều quan trọng với họ.

Điều thường bị bỏ qua

• Người bệnh thường đã cảm nhận được
• Qua thái độ của người xung quanh
• Qua chính cơ thể mình
• Giấu không có nghĩa là họ không biết
• Chỉ có nghĩa là không ai nói ra

Giấu thường chỉ khiến không ai nói ra chứ không khiến người bệnh không biết.

Hậu quả của việc giấu

• Người bệnh chịu đựng một mình
• Không kịp sắp xếp việc quan trọng
• Không nói được điều muốn nói
• Cả nhà mệt vì phải giữ câu chuyện
• Khoảng cách giữa các bên

Giữ một câu chuyện trước mặt người mình thương là điều rất mệt mỏi.

Về quyền được biết

• Là nguyên tắc cơ bản
• Thông tin về sức khoẻ thuộc về người bệnh
• Nhưng họ cũng có quyền không muốn biết
• Hai quyền này không mâu thuẫn
• Cách gỡ là hỏi chính họ

Người bệnh vừa có quyền được biết vừa có quyền không muốn biết.

Cách hỏi người bệnh

• Bác có muốn biết chi tiết không
• Hay muốn bác sĩ nói với ai
• Bác muốn biết tới mức nào
• Để họ tự chọn
• Đây là lối ra cho cả hai phía

Hỏi chính người bệnh thường là lối ra mà cả hai phía đều chấp nhận được.

Về việc nói từng bước

• Không cần nói hết một lần
• Nói theo tốc độ họ muốn
• Dừng lại hỏi họ có muốn nghe tiếp không
• Cho thời gian tiếp nhận
• Dễ chịu hơn cho cả hai

Dừng lại hỏi họ có muốn nghe tiếp không là cách tôn trọng nhịp của họ.

Về vai trò của bác sĩ

• Có kinh nghiệm với tình huống này
• Biết cách nói từng bước
• Đề nghị bác sĩ trao đổi trực tiếp
• Gia đình có thể dự cùng
• Thường nhẹ nhàng hơn người nhà tự nói

Bác sĩ đã làm việc này nhiều lần và thường biết cách nói nhẹ nhàng hơn.

Về nỗi sợ mất hy vọng

• Biết sự thật không đồng nghĩa mất hy vọng
• Hy vọng có nhiều dạng
• Hy vọng về những ngày dễ chịu
• Hy vọng ở bên người thân
• Nhiều người thấy nhẹ hơn khi biết

Nhiều người nói rằng họ thấy nhẹ hơn sau khi biết sự thật.

Về nỗi sợ bỏ điều trị

• Thực tế không phải vậy với phần lớn người
• Biết rõ thì quyết định có cơ sở hơn
• Nhiều người vẫn tiếp tục điều trị
• Chỉ là với mục tiêu rõ ràng hơn
• Nỗi sợ này thường lớn hơn thực tế

Phần lớn người biết rõ tình trạng vẫn tiếp tục điều trị.

Về yếu tố văn hoá

• Nhiều nơi có truyền thống gia đình quyết
• Không phải là sai
• Nhưng vẫn nên hỏi chính người bệnh
• Có người muốn gia đình quyết thay
• Có người muốn tự biết

Có người thật sự muốn gia đình quyết thay và đó cũng là một lựa chọn hợp lệ.

Cách tháo gỡ bất đồng

• Nghe lý do của mỗi bên
• Công nhận cả hai đều vì thương
• Quay lại câu hỏi người bệnh muốn gì
• Nhờ bác sĩ hỗ trợ
• Đề nghị cuộc họp gia đình

Công nhận rằng cả hai phía đều vì thương làm dịu hẳn cuộc tranh luận.

Khi đã lỡ giấu một thời gian

• Vẫn có thể nói lại
• Thừa nhận đã giấu
• Giải thích lý do
• Nhờ bác sĩ cùng nói
• Muộn vẫn hơn không

Nói ra muộn vẫn tốt hơn là để người bệnh không bao giờ được biết.

Về việc tôn trọng khi họ không muốn biết

• Có người thật sự không muốn
• Cần được tôn trọng
• Hỏi họ muốn ai được biết thay
• Ghi lại điều đó
• Cũng là một lựa chọn hợp lệ

Không muốn biết cũng là một lựa chọn cần được tôn trọng.

Cách nghĩ thực tế

• Người bệnh thường đã cảm nhận được
• Hỏi chính họ muốn biết tới mức nào
• Nói từng bước theo nhịp của họ
• Đề nghị bác sĩ trao đổi trực tiếp
• Không muốn biết cũng là lựa chọn hợp lệ

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy nhờ đội ngũ y tế hỗ trợ khi gia đình bất đồng.

Câu hỏi thường gặp