Nếu đã điều chỉnh nhiều lần mà cơn đau vẫn chi phối cuộc sống thì vẫn còn hướng chưa thử.
Điều cần nói rõ trước
- Đau khó kiểm soát không có nghĩa hết cách
- Thường cần cách tiếp cận khác
- Hoặc chuyên môn khác
- Không nên chấp nhận chịu đựng
- Vẫn còn nhiều hướng
Cơn đau chưa được kiểm soát thường có nghĩa là chưa tìm đúng hướng chứ không phải hết hướng.
Bước đầu là đánh giá lại
- Nguyên nhân đau có thay đổi không
- Có nguyên nhân mới không
- Kiểu đau có đúng như chẩn đoán ban đầu không
- Thuốc có được dùng đúng cách không
- Đánh giá lại trước khi đổi thuốc
Đôi khi nguyên nhân đã thay đổi mà cách điều trị vẫn giữ nguyên.
Về việc kiểm tra cách dùng thuốc
- Có uống đúng giờ không
- Có bỏ liều không
- Có uống đúng cách không
- Có tương tác với thuốc khác không
- Nhiều trường hợp nằm ở đây
Không ít trường hợp vấn đề nằm ở cách dùng chứ không ở bản thân thuốc.
Về kiểu đau
- Đau do tổn thương mô
- Đau do thần kinh
- Hai kiểu đáp ứng với nhóm thuốc khác nhau
- Có thể có cả hai cùng lúc
- Xác định đúng kiểu rất quan trọng
Đau thần kinh không đáp ứng tốt với nhóm thuốc dùng cho đau thông thường.
Đề nghị giới thiệu chuyên khoa
- Chuyên khoa điều trị đau
- Hoặc chăm sóc giảm nhẹ
- Có thêm công cụ và kinh nghiệm
- Là bước thường bị bỏ qua quá lâu
- Người bệnh có thể chủ động đề nghị
Đây là bước rất hay bị trì hoãn dù đáng được làm sớm hơn.
Về các đường dùng thuốc khác
- Không chỉ có đường uống
- Có các đường khác khi cần
- Phù hợp khi nuốt khó
- Hoặc khi cần tác dụng nhanh
- Bác sĩ đánh giá và chỉ định
Khi nuốt khó thì đường dùng khác có thể phù hợp hơn.
Về các thủ thuật can thiệp
- Một số trường hợp có chỉ định
- Nhắm vào đường dẫn truyền đau
- Cần đánh giá chuyên khoa
- Không phù hợp với mọi người
- Hỏi về khả năng áp dụng
Các thủ thuật này chỉ phù hợp với một số tình huống cụ thể.
Về xạ trị giảm đau
- Có chỉ định trong một số trường hợp
- Mục tiêu là giảm đau chứ không phải chữa bệnh
- Thường ít đợt
- Bác sĩ chuyên khoa đánh giá
- Là hướng nhiều người chưa biết
Xạ trị với mục tiêu giảm đau khác với xạ trị điều trị bệnh.
Về các hướng không dùng thuốc
- Vật lý trị liệu
- Hỗ trợ tâm lý
- Kỹ thuật thư giãn
- Bổ sung cho thuốc
- Không thay thế nhưng có đóng góp
Các hướng này đóng góp thêm chứ không thay thế được phần dùng thuốc.
Về đánh giá đa chuyên khoa
- Nhiều chuyên môn cùng xem
- Góc nhìn khác nhau
- Có ở một số cơ sở lớn
- Hỏi về khả năng này
- Hữu ích với trường hợp phức tạp
Với trường hợp phức tạp thì nhiều góc nhìn thường tìm ra hướng mới.
Về ý kiến thứ hai
- Là quyền của người bệnh
- Bình thường và nên làm khi cần
- Mang theo hồ sơ đầy đủ
- Mang cả nhật ký đau
- Không phải thiếu tôn trọng bác sĩ
Mang theo nhật ký đau làm buổi tư vấn thứ hai hiệu quả hơn nhiều.
Về việc chuẩn bị cho buổi tư vấn
- Danh sách mọi thuốc đã thử
- Kết quả của từng loại
- Tác dụng phụ đã gặp
- Nhật ký đau
- Câu hỏi viết sẵn
Danh sách những gì đã thử và kết quả ra sao tiết kiệm rất nhiều thời gian.
Về yếu tố ảnh hưởng cần xử lý cùng
- Mất ngủ
- Lo âu và trầm cảm
- Táo bón
- Xử lý những thứ này cải thiện cả cơn đau
- Đừng bỏ qua vì tưởng không liên quan
Xử lý mất ngủ và lo âu thường cải thiện cả mức độ đau.
Về việc kiên trì
- Có thể cần vài lần thay đổi hướng
- Không bỏ cuộc sau một lần thất bại
- Ghi lại từng hướng đã thử
- Nói rõ khi chưa ổn
- Đội ngũ cần biết để điều chỉnh
Nói rõ rằng mình vẫn chưa ổn là cách duy nhất để việc điều chỉnh tiếp tục.
Cách nghĩ thực tế
- Đau khó kiểm soát không có nghĩa hết cách
- Đánh giá lại nguyên nhân trước khi đổi thuốc
- Đề nghị giới thiệu chuyên khoa sớm hơn
- Mang danh sách những gì đã thử khi đi tư vấn
- Xử lý mất ngủ và lo âu cải thiện cả cơn đau
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy đề nghị được tư vấn chuyên khoa khi đau không được kiểm soát.
Câu hỏi thường gặp
Đã đổi thuốc nhiều lần mà vẫn đau thì nên làm gì?
Đề nghị được đánh giá lại toàn diện và được giới thiệu tới chuyên khoa điều trị đau hoặc chăm sóc giảm nhẹ. Đây là bước thường bị bỏ qua quá lâu.
Có những hướng nào ngoài thuốc uống?
Tuỳ nguyên nhân và tình trạng, có thể có các đường dùng thuốc khác, các thủ thuật can thiệp, xạ trị giảm đau trong một số trường hợp, và các hướng không dùng thuốc. Bác sĩ chuyên khoa sẽ đánh giá.
Có nên xin ý kiến thứ hai không?
Có, đây là việc bình thường và là quyền của người bệnh, nhất là khi cơn đau vẫn chi phối cuộc sống sau nhiều lần điều chỉnh.
Đau khó kiểm soát có nghĩa là hết cách không?
Không. Nó thường có nghĩa là cần một cách tiếp cận khác hoặc một chuyên môn khác, chứ không phải là không còn gì để làm.