Vài kỹ năng học được trong một buổi hướng dẫn giúp việc chăm sóc an toàn hơn nhiều.
Học ở đâu
- Nhờ điều dưỡng trước khi ra viện
- Nhờ nhân viên dịch vụ tại nhà
- Làm thử trước mặt họ
- Được chỉnh sửa ngay
- Xem hướng dẫn không đủ
Làm thử trước mặt người có chuyên môn hiệu quả hơn nhiều so với chỉ xem hướng dẫn.
Về kỹ thuật di chuyển
- Dùng chân chứ không dùng lưng
- Giữ người bệnh gần mình
- Không xoay vặn thân
- Báo trước từng bước
- Nhờ người thứ hai khi cần
Kỹ thuật đúng bảo vệ cả người bệnh lẫn lưng của người chăm.
Về việc dùng dụng cụ hỗ trợ
- Đai hỗ trợ di chuyển nếu có
- Tấm trượt
- Học cách dùng đúng
- Giảm gắng sức rất nhiều
- Hỏi về khả năng mượn
Dụng cụ hỗ trợ đơn giản giảm gắng sức nhiều hơn người ta nghĩ.
Về thời điểm di chuyển
- Chọn lúc thuốc đang có tác dụng
- Không vội
- Báo trước cho người bệnh
- Cho họ tham gia ở mức làm được
- Dừng lại nếu đau nhiều
Để người bệnh tự làm phần họ làm được vừa an toàn hơn vừa giữ được sự tự chủ.
Về vệ sinh cá nhân
- Chuẩn bị đủ đồ trước
- Phòng ấm và kín đáo
- Làm theo trình tự quen thuộc
- Che chắn phần không làm
- Giữ phẩm giá
Che chắn phần đang không làm là cách giữ phẩm giá đơn giản mà quan trọng.
Về chăm sóc răng miệng
- Làm sạch nhẹ nhàng
- Cả khi người bệnh không ăn
- Ngậm nước hoặc đá nhỏ nếu được phép
- Cải thiện sự dễ chịu rõ rệt
- Hay bị bỏ qua
Chăm sóc miệng đều đặn cải thiện sự dễ chịu nhiều hơn người ta hình dung.
Về chăm sóc da
- Giữ khô và sạch
- Dưỡng ẩm nếu khô
- Kiểm tra vùng tì đè hằng ngày
- Không xoa mạnh vùng đỏ
- Báo khi thấy vùng đỏ không mất đi
Một vùng đỏ không mất đi sau khi đổi tư thế là dấu hiệu sớm cần báo.
Về phòng loét tì đè
- Đổi tư thế theo lịch
- Dùng gối kê giảm tì đè
- Đệm hỗ trợ nếu có
- Giữ ga giường phẳng
- Phòng dễ hơn chữa rất nhiều
Một nếp gấp trên ga giường cũng có thể gây tì đè.
Về việc cho ăn uống
- Ngồi dậy khi ăn nếu được
- Ăn chậm từng ít một
- Chú ý dấu hiệu sặc
- Không ép ăn
- Hỏi chuyên môn nếu nuốt khó
Cho ăn khi người bệnh đang nằm làm tăng nguy cơ sặc.
Về dấu hiệu nuốt khó
- Ho khi ăn uống
- Giọng khàn sau khi nuốt
- Thức ăn đọng trong miệng
- Cần được đánh giá
- Không tự điều chỉnh chế độ ăn
Ho ngay sau khi nuốt là dấu hiệu cần được đánh giá chuyên môn.
Về việc cho thuốc
- Đúng giờ được dặn
- Hộp chia theo cữ
- Ghi lại đã cho uống
- Không nghiền thuốc khi chưa hỏi
- Không tự điều chỉnh liều
Không phải thuốc nào cũng được phép nghiền nên cần hỏi trước.
Về việc theo dõi và ghi chép
- Ghi triệu chứng theo ngày
- Ghi ăn uống và đi vệ sinh
- Ghi thuốc đã cho
- Ghi những thay đổi nhỏ
- Rất hữu ích khi báo bác sĩ
Những thay đổi nhỏ chỉ nhận ra được khi có ghi chép theo ngày.
Về dấu hiệu cần báo ngay
- Khó thở tăng
- Đau không kiểm soát
- Lú lẫn mới xuất hiện
- Sốt
- Không ăn uống được
Hỏi trước danh sách dấu hiệu cần báo với đội ngũ chăm sóc.
Về việc thay ga giường khi người bệnh nằm
- Có kỹ thuật riêng
- Lăn người sang một bên
- Thay từng nửa
- Cần hai người nếu người bệnh nặng
- Nhờ điều dưỡng làm mẫu
Đây là kỹ thuật nên được làm mẫu trực tiếp chứ không chỉ mô tả.
Về việc quan sát hằng ngày
- So với hôm qua có gì khác
- Mức tỉnh táo
- Màu da và hơi thở
- Lượng ăn uống và đi vệ sinh
- Người chăm nhận ra thay đổi sớm nhất
Người chăm sóc hằng ngày là người nhận ra thay đổi sớm nhất.
Về việc bảo vệ chính mình
- Rửa tay đúng cách
- Dùng găng khi cần
- Giữ tư thế đúng khi nâng đỡ
- Không cố làm một mình việc cần hai người
- Sức khoẻ mình cũng quan trọng
Cố làm một mình việc cần hai người là nguyên nhân hay gặp gây chấn thương cho người chăm.
Cách nghĩ thực tế
- Làm thử trước mặt người có chuyên môn
- Dùng chân chứ không dùng lưng khi di chuyển
- Kiểm tra vùng tì đè mỗi ngày
- Không nghiền thuốc khi chưa hỏi
- Hỏi trước danh sách dấu hiệu cần báo
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy nhờ điều dưỡng hướng dẫn trực tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Nên học những kỹ năng nào trước?
Cách di chuyển người bệnh an toàn, cách vệ sinh cá nhân, cách cho thuốc đúng giờ và cách nhận biết dấu hiệu cần báo. Bốn nhóm này dùng tới hằng ngày.
Học ở đâu?
Nhờ điều dưỡng hướng dẫn trước khi ra viện, hoặc nhờ nhân viên y tế của dịch vụ tại nhà. Hãy làm thử trước mặt họ để được chỉnh sửa.
Làm sao tránh đau lưng khi di chuyển người bệnh?
Dùng chân chứ không dùng lưng, giữ người bệnh gần mình, không xoay vặn thân, và nhờ người thứ hai khi cần. Kỹ thuật đúng bảo vệ cả hai phía.
Phòng loét do tì đè thế nào?
Đổi tư thế theo lịch, giữ da khô sạch, kiểm tra vùng tì đè hằng ngày và dùng đệm hỗ trợ nếu có. Phòng dễ hơn chữa rất nhiều.