Người chăm sóc kiệt sức — nhận ra và xử lý

Người chăm sóc là phần ít được để ý nhất trong cả quá trình, dù họ quyết định rất nhiều.

Vì sao kiệt sức khó tự nhận ra

• Tích tụ dần qua nhiều tháng
• Quen với mức mệt cao
• So với người bệnh thì thấy mình không sao
• Không có ai nhắc
• Người ngoài thường nhận ra trước

So mình với người bệnh khiến người chăm sóc luôn thấy mình không có quyền mệt.

Dấu hiệu về thể chất

• Mệt không đỡ sau khi nghỉ
• Đau đầu và đau cơ
• Hay ốm vặt
• Thay đổi ăn uống và cân nặng
• Mất ngủ dù rất mệt

Mất ngủ dù rất mệt là dấu hiệu hay gặp và dễ bị bỏ qua.

Dấu hiệu về cảm xúc

• Dễ cáu với cả người bệnh
• Mất hứng thú với mọi thứ
• Buồn kéo dài
• Cảm giác không thoát ra được
• Thấy mình như một cái máy

Cáu với chính người mình đang chăm rồi tự trách là vòng lặp rất phổ biến.

Dấu hiệu về hành vi

• Bỏ lịch khám của mình
• Bỏ thuốc đang dùng
• Cắt hết liên lạc bạn bè
• Dùng rượu nhiều hơn
• Bỏ mọi việc từng thích

Bỏ lịch khám của chính mình là dấu hiệu đầu tiên ở rất nhiều người chăm sóc.

Về cảm giác có lỗi

• Thấy có lỗi khi nghỉ
• Thấy mình chưa làm đủ
• Thấy có lỗi khi cáu
• Rất phổ biến
• Không giúp ích gì

Cảm giác chưa làm đủ xuất hiện ngay cả ở người đã làm rất nhiều.

Về giấc ngủ

• Là thứ đầu tiên bị hy sinh
• Cũng là thứ ảnh hưởng nhiều nhất
• Thiếu ngủ làm mọi thứ khác nặng hơn
• Sai sót tăng lên
• Ưu tiên khôi phục trước

Người chăm sóc thiếu ngủ dễ nhầm thuốc và bỏ sót dấu hiệu.

Về việc chia ca ban đêm

• Là phần cần chia nhất
• Một người không trực được mãi
• Luân phiên nếu có nhiều người
• Cân nhắc thuê hỗ trợ ban đêm
• Vài đêm ngủ liền đã khác hẳn

Chỉ vài đêm được ngủ liền mạch đã thay đổi rõ rệt tình trạng của người chăm.

Về việc đề nghị giúp đỡ

• Nói cụ thể việc gì
• Nói rõ khi nào và bao lâu
• Dễ được đáp ứng hơn
• Không đợi người khác tự nhận ra
• Không phải là làm phiền

Người khác thường muốn giúp nhưng không biết giúp gì cho phải.

Về việc nhận khi có người đề nghị

• Đừng từ chối theo phản xạ
• Nhận một việc cụ thể
• Kể cả việc nhỏ
• Cho người khác cơ hội giúp
• Họ cũng muốn làm gì đó

Từ chối theo phản xạ là thói quen khiến người chăm sóc tự cô lập mình.

Về việc giữ vài sinh hoạt riêng

• Một khoảng thời gian cho mình mỗi ngày
• Ra ngoài một lát
• Giữ liên lạc với bạn bè
• Không cần dài
• Không phải là ích kỷ

Giữ một khoảng riêng mỗi ngày là điều kiện để chăm được lâu dài.

Về sức khoẻ của chính mình

• Giữ lịch khám của mình
• Uống thuốc đang dùng đều
• Ăn uống tử tế
• Vận động chút ít
• Dễ bỏ bê nhất trong giai đoạn này

Nếu mình đổ bệnh thì người bệnh cũng mất người chăm.

Về việc nói ra

• Kể với người mình tin
• Không giữ một mình
• Tìm nhóm cùng hoàn cảnh
• Nói với nhân viên y tế
• Biết mình không một mình đã nhẹ đi

Biết rằng nhiều người khác cũng trải qua điều này làm nhẹ đi khá nhiều.

Về hỗ trợ chuyên môn

• Nhân viên công tác xã hội
• Chuyên gia tâm lý
• Nhóm hỗ trợ người chăm sóc
• Hỏi về dịch vụ tạm thời thay ca
• Nhiều hỗ trợ tồn tại mà ít người biết

Nhiều dịch vụ hỗ trợ dành cho người chăm sóc tồn tại nhưng ít người biết để hỏi.

Về dịch vụ thay ca tạm thời

• Có ở một số nơi
• Cho người chăm nghỉ vài ngày
• Người bệnh được chăm ở nơi khác
• Hoặc có người tới nhà
• Hỏi về khả năng này

Một kỳ nghỉ vài ngày cho người chăm là đầu tư cho cả quá trình.

Khi nào cần đi khám

• Mệt mỏi kéo dài không đỡ
• Mất ngủ dai dẳng
• Buồn kéo dài
• Đang dùng rượu để đối phó
• Có ý nghĩ làm hại bản thân thì tìm giúp đỡ ngay

Ý nghĩ làm hại bản thân là tình huống cần tìm giúp đỡ ngay lập tức.

Cách nghĩ thực tế

• Kiệt sức tích tụ dần nên khó tự nhận ra
• Bỏ lịch khám của mình là dấu hiệu sớm
• Chia ca ban đêm là phần cần chia nhất
• Đề nghị giúp đỡ cụ thể và nhận khi được đề nghị
• Nghỉ ngơi là điều kiện chứ không phải ích kỷ

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy tìm hỗ trợ chuyên môn khi thấy quá sức.

Câu hỏi thường gặp